De Bouwproductenrichtlijn (BPR)

De BPR is an toepassing op alle “bouwproducten” voor de bouw bestemde producten, dit wil zeggen : producten die worden vervaardigd om blijvend deel uit te maken van werken (zowel gebouwen als kunstwerken). Ze treedt in werking productgroep per productgroep, zodra er een geharmoniseerde Europese norm is.

De CE-markering is dus verplicht voor alle bouwproducten waar een norm voor bestaat, ook voor niet-exporteurs Maar niet indien een product (zoals een raam) op maat wordt gemaakt én door fabrikant zelf wordt geplaatst, hoeft het product geen CE te dragen. Reden: het product wordt nooit “op de markt gebracht”. “Op de markt plaatsen” wil zeggen, ter beschikking stellen aan meer dan één klant.

De CE-markering ervangt alle andere verplichte markeringen (Benor, ATG,...). Er mogen door de overheid geen andere verplichtingen opgelegd worden (technische eisen, keuringsproeven,...) Maar: klant is koning. Wat als klant CE eist?  Er bestaan bv diverse technische specificaties (STS), die uitgegeven worden door de Federale Overheidsdienst Economie, bijv. de STS 52.0 met betrekking tot ramen; de STS 53.1 inzake deuren. Een privaat klant (bedrijf, architect, consument,...) kan altijd bijzondere eisen stellen, het is aan u de keus of u hierop wil ingaan of niet. CE zorgt er voor dat uw product in de rekken staat, dat wil nog niet zeggen dat de klant het gaat kopen. Bij openbare aanbestedingen worden lokale overheden (OCMW, gemeente) als privaatklanten beschouwd, deze mogen nog eisen bovenop CE stellen. Hogere overheden niet meer

De CE-markering geldt voor de Europese Unie (EU), maar ze is niet verplicht in UK, Ierland, Zweden. Ook in de Europese Economische Ruimte (EER) (=EU+Zwitserland,Noorwegen,Lichtenstein,IJsland) mag u zonder verdere verplichtingen uw product op de markt brengen. Sinds kort aanvaarden Turkije en Kroatië ook CE. En er zijn onderhandelingen met Marokko, Albanië, Kosovo

Voor wie geldt CE-markering?

Wie is “de fabrikant”
Dit is niet altijd duidelijk. De fabrikant is de persoon die verantwoordelijk is voor het ontwerp en fabriceren van een product met de bedoeling het onder zijn eigen naam op de markt te brengen. Dus grofweg:wie staat op de sticker. uiteindelijk kijkt men naar diegene die heeft de meeste controle (ben je fabrikant of uitvoerder?) heeft over het product. Indien de klant dus een gedetailleerd lastenboek oplegd, en u enkel uitvoerder bent, dan kan de klant als "fabrikant" beschouwd worden. De fabrikant heeft een absolute verantwoordelijkheid/aansprakelijkheid voor het product. De importeur van de producten uit de EU wordt met fabrikant gelijk geschakeld, indien er geen mandataris in de EU is.
Een verdeler/verkoper mag vertrouwen in CE label hebben, maar mag geen producten verkopen die manifest niet conform zijn (bv slechte labeling, taal)
Een installateur/plaatser/hersteller moet de instructies van de fabrikant strict volgen, anders kan hij als fabrikant beschouwd worden.

Keuringsinstanties

Keuringsinstellingen zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de producten voor ze op de markt worden gebracht. De aangemelde instantie Is een erkende keuringsinstelling (BELCERT). Zij is neutraal, niet winstgevend en verplicht tot geheimhouding. Ze moet wel meewerken met marktinspecties. Een Aangemelde Instantie is niet noodzakelijk een testcentrum, maar heeft meestal een gezamelijke activiteit. Een aangemelde instantie levert een certificaat, geen testresultaten. De Aangemelde Instantie is nooit verantwoordelijk voor het gecertificeerde product, enkel voor het certificaat.

Overheid
Naast de Officieren van de gerechtelijke politie, houdt de  Dienst Kwaliteit Bouw, FOD Economie (safety.prod@mineco.fgov.be) toezicht op de veiligheid van de producten op de markt. Een fabrikant is verplicht mee te werken, doch het toezicht mag niet hinderlijk of willekeurig zijn; Inspecties mogen niet alles vragen, en enkel na motivatie  Inspecties gaan eerst af op de zichtbare gebreken af (wie geen goeie CE kan plakken, kent zelfs de richtlijn niet)

Wat mag niet

Strafbepalingen

- Gevangenisstraffen bij letsel door nalatigheid;
en/of
- geldboete van vijfhonderd tot twintigduizend euro;
en/of
- administratieve boetes instellen van duizend tot tien miljoen euro;
en/of
- verplichte terugname van producten (enorme rechtstreekse en onrechstreekse kost).

CE-markering in 8 stappen

Om een praktisch stappenplan te geven, lichten we het toe aan de hand van de recente geharmoniseerde norm EN14351-1 voor vensters en deuren

Wat moet er gebeuren in welke volgorde

  1. Win zoveel mogelijk informatie;
  2. Val ik onder de CE-markering ?
  3. Voldoe aan de essentiële eisen 
  4. Technisch dossier opstellen;
  5. Certificaat van overeenstemming;
  6. Productiecontrolesysteem;
  7. Verklaring van overeenstemming;
  8. CE-markering aanbrengen;
  9. Aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen;

Ben ik verantwoordelijk voor de CE-markering

  1. Is mijn product een bouwproduct?
  2. Is er een geharmoniseerde norm voor mijn product?
  3. Ben ik “fabrikant”? (wie staat op de sticker)

3x “ja” en u moet de CE aanbrengen.

Maar:
Ben ik fabrikant én plaatser => CE niet verplicht
Hebben mijn deuren/ramen een brandwerende functie => Hiervoor bestaat momenteel nog geen geharmoniseerde Europese norm. Dus nog geen CE, later wel

De Essentiële eisen van de BPR

De bouwproductenrichtlijn voorziet in 6 essentiële eisen waaraan elk bouwprudtc moet voldoen.

  1. Mechanische sterkte en stabiliteit
  2. Brandveiligheid
  3. Hygiëne, gezondheid en milieu
  4. Gebruiksveiligheid
  5. Geluidshinder
  6. Energiebesparing en warmtebehoud

De rechtlijn beschrijft in algemene termen wat moet worden verstaan onder elk van die eisen

l. Mechanische sterkte en stabiliteit

Het werk moet zodanig worden ontworpen en uitgevoerd dat de krachten die er tijdens de bouw en het gebruik op kunnen inwerken geen van de volgende effecten veroorzaken:

  1. instorting van het gehele werk of van een deel daarvan;
  2. aanzienlijke vervorming die meer dan toelaatbaar is;
  3. schade aan andere delen van het werk of inrichtingen of installaties als gevolg van aanzienlijke vervorming van de dragende constructie;
  4. schade door een gebeurtenis die niet in verhouding staat tot de oorspronkelijke oorzaak.

Het is duidelijk dat de richtlijn zelf alleen de grote lijnen uittekent. Een fabrikant kan hier echter weinig mee aanvangen. De essentiële eisen worden technisch verder uitgelegd aan de hand van geharmoniseerde productnormen. Zoals norm NBN-EN 14351-1 Ramen en buitendeuren zonder brand- en rookwerende eigenschappen

Let wel, er bestaat een

Deze normen gelden enkel voor personendoorgangen, dus geen poorten

Deze norm is van toepassing sinds 01/02/2007en wordt verplicht vanaf 01/02/2009; tot dan mag u ook nog de nationale normen toepassen.

Schaf alvast de norm aan (54€). In tabel 1 van de norm (p15) vindt u voor elk van de essentiële eisen een classificatie. Zo kan u zien hoe u praktisch te werk moet gaan voor elk van de  essentiële eisen. Een fabrikant kan voor een eigenschap kiezen voor NPD (no performance determined). Dan moeten hiervoor geen proeven afgelegd worden. Het heeft geen zin om voor ramen op het tiende verdieping testen en proeven ivm met inbraakpreventie uit te laten voeren. De aannemer zal moeten specifiëren welke eigenschappen hij wil voor welke ramen.

U kan zelfs kiezen voor NPD bij elke eis, maar dat is commerciëel niet verstandig.

Technisch dossier

Het technisch dossier is een uitgebreide beschrijving van het product. Een technisch dossier is niet echt verplicht, de richtlijn legt u enkel op de gepaste informatie binnen redelijke termijn aan de authoriteiten te kunnen overleggen. Maar wacht niet tot het te laat is. Een technisch dossier heeft geen vast bepaalde structuur, maar het helpt. Het mag op papier, CD-Rom,... . U mag technische taal gebruiken, zolang deze verstaanbaar is door een technisch geschoold persoon uit de sector. Een probleem zijn soms CAD/CAM files. De overheid of keuringsinstelling heeft niet steeds hetzelfde softwarepakket. Het technisch dossier moet worden samengesteld in een taal van de EU, maar kan op vraag van de authoriteiten vertaald worden (géén genotarieerde vertaling) naar een andere. U moet alle documenten 10 jaar bijhouden na einde productie

De structuur Technisch dossier

DEEL A

DEEL B

Handleiding

Een handleiding beschrijft de product life cycle van start tot einde (installatie-gebruik-afbraak,...), en isssentieel voor het beperken van productaansprakelijkheid. Alles wat de handleiding varmeldt als niet-toegestaan, daar bent u niet verantwoordelijk voor. Het taalgebruik in de handleiding is zeker bij ons een gevoelige zaak. De BPRvermeldt de volgende basisinformatie

De conformiteitsprocedure

De bouwproductenrichtlijn voorziet 4 systemen waardoor de fabrikant kan aantonen dat zijn product conform de richtlijn is. Systeem 1 is het meest complexe, systeem 4 het meest eenvoudige. bij systeem 4 voert de fabrikant alles zelf uit (testen, control,...). De norm die een bepaalde productgroep beschijft zal preciseren welke procedure de fabrikant moet volgen.

Deuren en/of ramen met een brandcompartimenterende of nooduitgangs-functie vallen onder systeem 1. "Gewone" buitendeuren en/of ramen vallen onder systeem 3. In essentie bestaat systeem 3 uit Initial Type Testing door keuringsinstelling; gevolgd door Factory production control door fabrikant. In het kort: u stuurt enkele (ong 15, hangt af van uw productie-omvang) proefexemplaren naar een erkende keuringsinstelling; U ontvangt een certificaat van overeenstemming U opereert een fabricatieproductiesysteem, zodat wat u maakt in overeenstemming is met de proefexemplaren

Maak het u gemakkelijk: Verdeel uw producten in “families”. Een ITT geldt voor een hele familie; Een “familie” heeft dezelfde of zwaardere eigenschappen voor elk van de essentiële eisen; Er is een vermoeden dat eigenschappen van een product gaan wijzigen, indien u veranderingen aanbrengt aan de volgende elementen

Factory Production control

Een productiecontrolesysteem zorgt er voor dat wat u maakt overeenstemt met het Type-exemplaar dat u aan de keuringsinstelling heeft aangeboden. ISO9001 hoeft niet, maar het helpt wel. Wie dus ISO9001 gecertificeerd is, heeft een stapje voor. U moet onder meer rekening houden met de volgende verplicthingen:

De conformiteitsverklaring

Nadat u een certifcaat heeft bekomen, en uw productiecontrolesysteem staat op punt, kan u een een conformiteitsverklaring opstellen. Deze bevat

De CE-markering

De eigenlijk CE-sticker wordt aangebracht, bij voorkeur op het product. Indien dit niet kan dan, in volgorde

  1. Op een aangehecht label
  2. Op de verpakking
  3. Op de bijgevoegde commerciële documenten of publicaties

De CE-markering moet zichtbaar, leesbaar enonverwijderbaar zijn;

De letters moeten minstens 5mm hoog zijn. De CE-markering is voornamelijk belangrijk ter identificatie van verantwoordelijke partij bij ongevallen.

 

naam en adres van de fabrikant en/of logo;

Laatste 2 cijfers van het jaar wanneer de CE-markering is aangebracht

Referentie naar EN14351 Informatie over de relevante essentiële eisen Verklaarde waarden per eis

NPD waar van toepassing De CE-markering

 

Andere richtlijnen

Hou ook rekening met andere  CE-richtlijnen, zoals

De laagspanningsrichtlijn (73/23/EEC) voor alle ramen en deuren die electrisch aangedreven zijn

De machinerichtlijn (98/37/EC), voor bv industriële automatische poorten (deze vallen nog niet onder de BPR, wegens geen norm: 14351 geldt enkel voor voetgangersdeuren).

Onze diensten

Wij werken momenteel aan

Een praktijkvoorbeeld: Gezamelijk testen (“shared ITT”)

Een profielfabrikant heeft als klant fabrikanten van ramen. Deze zijn meestal kleine ondernemeningen, voor wie het vrij prijzig zou zijn om het hele CE-traject alleen te doorlopen. Er wordt een systeem van gedeelde testen opgesteld, waardoor de zwaarste taak door de (grote) profielfabrikant wordt verricht. De klant kunnen dan aan de hand van de door de profielfabrikant behaalde erekende testresulaten op een eenvoudige manier hun certificaat bekomen.

Voorwaarden voor een shared ITT

Juridische referenties

In Europa

Voor België

Nuttige links

http://www.infopoint.be
Sectoriële site met infofiches

http://ec.europa.eu/enterprise/construction/index_en.htm
Site Europese Commissie voor bouwsector

http://mineco.fgov.be/protection_consumer/consumentenveiligheid/08-veiligheid_bouwproducten_nl.asp?ref=08
Site van Ministerie van Economische Zaken

http://ec.europa.eu/enterprise/newapproach/nando
Database keuringsinstellingen

 

<home>